Татары на «Наурузе»: от турецких сказок до воспитания нерадивых матерей / «Нәүрүз» фестивале — төркиләрне берләштерүче бердәнбер чара

Безымянный1Казань, Буинск и Большая Атня — что показали на фестивале национальные театры республики

В Казани завершился XV международный фестиваль тюркских народов «Науруз-2021». В проекте приняли участие 22 театра из разных городов и республик, спектакли многих из которых в Татарстане увидели впервые. Но и сама принимающая республика не осталась в стороне и показала на «Наурузе» 10 постановок разных жанров и художественных форм. «БИЗНЕС Online» внимательно следил за фестивалем и выделил для себя несколько работ республиканских театров.

«Что такое настоящая любовь?»

«Сказки Хикмета», Казанский татарский государственный театр юного зрителя им. Кариева

В театре им. Кариева показали не один, а сразу два одноактных спектакля в рамках одной постановки. «Сказки Хикмета» — это именно тот случай, когда детям не надо объяснять, в чем мораль, а взрослые легко найдут вековую мудрость, переданную выдающимся турецким писателем Назимом Хикметом и воссозданную бурятским режиссером Сойджин Жамбаловой.

Жил да был падишах, правил государством, не слезал с коня и без конца воевал. Было у него три сына. Как водится, старшие — злые и мечтают занять трон отца — и младший… нет, не дурак. Но, как и в русских народных сказках, самый добрый и отзывчивый малый. Случилась беда: в бою ослеп падишах (Ильнар Низамиев). И исцелить его могла только земля, на которую не ступала нога жесткого правителя. Тогда братья (Ильназ ХабибуллинБулат и Эльдар Гатауллины) отправляются в полный опасностями путь, чтобы спасти отца.

Сказка ложь, да в ней намек. Так ли искренни человеческие мотивы, когда речь идет о возможной выгоде? Старший брат не прошел проверку и, став падишахом одного из покоренных его отцом государств, идет войной на своего родителя, изгоняет его из царства и слепым пускает по миру.

Что такое настоящая любовь? Это неведомо среднему брату, который поддается соблазнам царицы из соседнего государства и остается жить в праздности и неге. Достоин ли человек прозрения, когда единственное его желание — снова сесть на коня и разорять любые земли, попадающиеся на пути? А на данный вопрос приходится ответить младшему из сыновей, который был готов любыми путями добыть землю отцу.

Создатели спектакля: режиссер Жамбалова (Бурятия), художник Геннадий Скоморохов (Москва), художник по костюмам Надежда Скоморохова (Москва), хореограф Мария Сиукаева (Москва) не просто рассказали детскую сказку, они создали смелую и актуальную художественную форму. Здесь нет многотонных декораций, но каждый предмет на сцене не случаен. Будь то маски, которыми прикрываются визири-подхалимы, серые прямоугольные параллелепипеды, сохранившие следы от нашествий жестокого падишаха, или контрастная цветовая гамма, благодаря которой сразу понятно, кто хороший, а кто плохой.

После мрачной философской причти особенно интересно погружаться в мир второй истории — «Влюбленное облако». Зритель переживает за судьбу прекрасного сада красавицы Айше (Рузанна Хабибуллина) и ее чудесных растений. Черный Сейфи (Эльдар Гатауллин), эдакий коммерсант в элегантном фраке и с тростью, скупает все близлежащие земли, чтобы выжать из них последние жизненные соки. Не сдается только прекрасный сад. Айше, будто ожившая фарфоровая куколка, как может, сопротивляется захватчику. Но она прекрасный цветок, а не воин. В нее влюблены абсолютно все жители сада, даже Черный Сейфи предпринимает попытку завладеть сердцем красавицы. Однако она влюблена в облако (Булат Гатауллин), которое, жертвуя собой, спасает сад от засухи и смерти.

Обе истории рассказаны разным сценическим языком, но каждая говорит о самопожертвовании. Только если в первом случае благие усилия младшего сына по спасению слепого отца разбиваются о разочаровывающую правду, то жертва влюбленного облака ради сада Айше оказывается оправданной.

Спектакль с первых минут окружает зал сказочным шатром. И единственное, что вызывает искреннее недоумение — количество зрителей. При самом грубом подсчете занято не больше четверти посадочных мест. Справедливости ради, это нисколько не влияет на артистов. Они честно и вдохновенно выполняют свою работу даже для полупустого зала. А руководству театра стоит задуматься о билетной политике, чтобы сказочный сад не засох в отсутствие зрителей.

«Надо хорошенько проорать, тогда и зритель поверит»

«Дуськина дача», Атнинский татарский государственный драматический театр им. Тукая

Этот спектакль вызвал интерес у фестивальных зрителей задолго до самого показа на «Наурузе». Во-первых, сама по себе пьеса Альбины Гумеровой получила профессиональное признание еще несколько лет назад. Она вошла в число победителей конкурса пьес «Pro/Движение-2017», призванного выявить многообещающих авторов со всего Татарстана. А еще принесла Гумеровой две стипендии: от форума молодых писателей и союза писателей Москвы. Но за это время никто так и не взялся за постановку. 

А тут возникает и вторая причина повышенного интереса к спектаклю — театр, который решился инсценировать пьесу. Атнинский драмтеатр им. Тукая — уникальный случай в культурной истории Татарстана, а то и всей России. Он расположен в селе и бо́льшую часть своей почти вековой истории существовал в статусе народной самодеятельности, а статус государственного и профессионального театра получил только в 2011 году.

И вот в репертуаре появляется резонансная, спорная, щемящая трагикомедия о безответственных матерях и неоднозначной женщине Дусе, которая занимается их перевоспитанием на своей даче.

В спектакле почти отсутствуют декорации. Есть только несколько предметов мебели, убогое состояние которых должно моментально относить зрителя то ли в армейскую казарму, то ли на нары. Собственно, такого эффекта наверняка добивался режиссер Рамиль Фазлыев. Перед нами 6 героинь. Только имен у них нет: Дуська отняла за ненадобностью, ибо «нечего этих нелюдей по имени называть. Не заслужили». Поэтому девушки откликаются на цвета — красная, оранжевая, желтая, зеленая, синяя и фиолетовая. Почти радуга получается. Только ничего светлого в них нет.

Одна оставила новорожденную дочь в роддоме, потому что муж хотел сына. А она боялась его разочаровать. Вторая забеременела случайно и, не успев выйти замуж, поняла, что чадо станет ей серьезной помехой. Третья стала мамой, еще толком не повзрослев сама. Этот список этических преступлений можно перечислять очень долго, потому что каждые несколько минут сюжет навязывает узлы, которые становятся висельницами для его героинь.

Да и зритель толком не знает, как реагировать: плакать от публично озвученной жестокости или смеяться от легкости подачи. Но не в этом главная проблема спектакля. Его актрисы, скорее к счастью, не понимают, что они играют. Обычно в таком случае неизменно пользуются одним приемом — криком. Вроде и пьеса о моральном сломе, личностном надрыве, матерях, детях. Надо хорошенько проорать, тогда и зритель поверит. Но он не верит, потому что у команды не сложилось глубинного познания материала и самой проблемы. Для того чтобы легко вписываться в сюжетные повороты, надо обладать недюжинным мастерством. А этим может похвастаться не каждый театр.

«Будто посидел с любимой бабушкой за пирогами»

«Жребий», Буинский государственный драматический театр

Пожалуй, самой частой темой, к которой обращались приглашенные на фестиваль театры — это культура малых народов. Особенно это касается коллективов из Татарстана. Один из ярких примеров — спектакль «Жребий» Буинского государственного драматического театра.

Режиссер постановки Тимур Кулов взял за основу рассказы жительниц татарских деревень. Примерно по такой же технике собран документальный спектакль Айдара Заббарова «Я не вернусь» в театре им. Камала. Только в отличие от него мы не знаем наверняка, насколько правдивы истории героинь, которые выбрал Кулов.

Сначала зритель знакомится с 6 очаровательными татарскими бабушками. Все они укутаны в тулупы, пуховые платки, на ногах — валенки. А из невидимых окон то и дело свищет ветер. Сидят кумушки да ждут чего-то. А раз ожидаемое пока не наступило, чего бы не поговорить? Например, вспомнить дни веселой молодости, как на танцы в клуб ходили, как юноши ухаживали, как они же потом превращались в мужей, спивались да умирали.

А как всей деревней урожай поднимали? Вот так история! Выйдешь с рассветом, руки в землю пустишь и давай с землей общаться. А чтобы скучно не было, песни пели. Одна за одной в хрупких женщинах заново загоралась жизненная сила, подобно лампочке Ильича, висящей над ними. Они подскакивали с места, пускались в пляс, параллельно распевая песни звонкими молодыми голосами. А затем снова опыт прожитых лет с грохотом падал на хрупкие плечи, и только сломанный радиоприемник напоминал об ожидании неизвестности.

Сам автор называет спектакль мозаикой из рассказов своих героинь. И это в точности отражает художественный замысел. Каждая из женщин получает свои несколько минут славы, когда выходит на авансцену и вспоминает какой-то эпизод из жизни. К тому же в незатейливую композицию прекрасно вплетены элементы национальной культуры — песни, танцы и, конечно, язык.

И если после просмотра спектакля «Дуськина дача» обязательно возникает вопрос — а на кого он рассчитан, то в случае со «Жребием» все понятно. Это спектакль о народе и для народа. В нем много простого, понятного, знакомого и оттого родного. И только в самом конце на поклонах, когда все эти старушки снимают платки, становится понятно — играли-то девушки. И то ли актерское мастерство, то ли тема спектакля помогла им так органично вжиться в образы, доподлинно неизвестно. Но это и неважно, потому что через 1,5 часа зритель выходит из зала с чувством, будто посидел с любимой бабушкой за пирогами и душевными историями.

business-gazeta.ru

***

7-13 июнь Казанда узган «Нәүрүз» Халыкара театр фестивале бүген дөньякүләм масштаблы, даими узучы бердәнбер төрки мәдәни чара булып тора. Яңа төрки чаралар оештыру, хәтта искеләрен торгызу мөмкинлеге юк. 2015 елда Русия белән Төркия арасында очкыч низагыннан соң Русия Мәдәният министрлыгы TÜRKSOY оешмасы белән милли республикалар арасындагы хезмәттәшлеккә чик куйган иде, ул элемтәләр әлегә кадәр торгызылмады.

Пандемиядән соң халык иреккә чыгуына куанып туя алмый кебек: Татарстанда Сабантуйлар гөрли, бер-бер артлы театр фестивальләре уза. 2-9 июньдә Чаллыда XVIII Русия Кече шәһәрләр театрлары фестивале үтте, 7-13 июньдә Казанда XV «Нәүрүз» Халыкара театр фестивален узды, 1-19 июньдә «Шәһәрлеләр театры» фестивале дәвам итә. Әлбәттә, болар арасында иң дәрәҗәлесе, масштаблысы — «Нәүрүз». Аның мәдәни ягы белән бергә сәяси әһәмияте дә бар: бүген ул төрки халыкларны берләштерүче, даими узучы бердәнбер мәдәни чара булып тора.

Быелгы «Нәүрүз» Халыкара фестивалендә Казакъстан, Үзбәкстан, Азәрбайҗан, Кыргызстан, Төркмәнстан, Таҗикстан һәм Русиянең төрле төбәкләреннән барлыгы 25 театр коллективы, 500дән артык кеше катнашты. Фестиваль көннәрендә Казан шаулап торды. Даими рәвештә матбугат конференцияләре уздырылды, Казан үзәгендә афишалар да булды. Камал театры, Кабан буенда чаралар гөрләде. Булган спектакльләргә хисап рәвешендә, тәнкыйтьчеләрнең аңлатмалары белән, һәр көн «Нәүрүз хәбәрләре» электрон газеты чыкты.

Кыскасы, Татарстандагы Якутия көннәреннән аермалы буларак, башкалада «Нәүрүз» Халыкара фестивален күрми калу мөмкин түгел иде. Фестиваль спектакльләре 6 театраль мәйданчыкта: Г.Камал театрының зур һәм кече сәхнәсендә, «Әкият» курчак театрының ике залында, К.Тинчурин театрында һәм Г.Кариев театрында тәкъдим ителде. Бу эшләр, бәлки, бюджеттан алынган акчаларга күрә бик әздер һәм шаккатарлык урыны да юктыр. Ни кызганыч, Камал театрының матбугат-хезмәте җитәкчесе Илшат Латыйпов Азатлыкка фестивальнең бюджетын әйтмәде, бу мәгълүматны «коммерция сере» дип атады.

— Без фестивальнең бюджетын беркемгә дә әйтмибез, бу — коммерция сере, — диде Латыйпов. Ләкин, дәүләт театрында узучы чараларның бюджеты сер була аламы? Шул ук Илшат Латыйповтан тарта-суза ачыклый торгач, ул «Нәүрүз»нең бюджеты 10 миллион сумнан азрак булуын гына әйтте. Бәлки, күбрәк булган булса, Камал театры каршында якут театры куйган «Кудангса Великий» спектаклен якутчадан тәрҗемә итү әмәлен дә тапкан булырлар иде. Ә болай, спектакльнең эчтәлеген әз генә булса да аңларга тырышып, интернеттан аннотациясен эзләп утырырга туры килде.

Сүз уңаеннан, «Нәүрүз» фестиваленең һәркайсы төрле халыклар мәдәниятенә багышлана. 2019 елның 1-8 июнендә узган XIV «Нәүрүз»дә Башкорт театр сәнгатен үзәк итеп алганнар иде. Ул чакта әле Башкортстанның Мәдәният министрлыгы маршрут кәгазьләре уйлап чыгармаган һәм татар җырчыларына чикләрен ябып куймаган иде. Быелгы фестиваль Себердә иҗат итүче төркиләргә: Хакасия, Алтай, Тыва халкы театр мәдәниятенә багышланды. Тик менә пандемия сәбәпле Тывадан бер театр да килә алмаган, алар онлайн катнаштылар. Хакасиянең дә ике театрының берсе генә килгән. (Татарның дистәдән артык театрлары янында Хакасия, Тыва, Алтай җирле халыкларының театрлары нибары бер-ике генә шул.)

«Нәүрүз» фестиваленең програм мөдире Нияз Игъламов ул театрларның килә алмавын яки берсе генә килүен пандемия сәбәпле финанслар җитешмәү белән аңлатты.

— Татарстанда узган елның августында ук театрларга 50 процент залны тутырып спектакльләр кую мөмкинлеге бирделәр. Көз көне 70 процент халык кертергә ярады. Мәсәлән, Бурятиядә театр сезоны быелның гыйнварында гына ачылды, анда да 50 процент зал гына тутыру рөхсәт ителде. Тагын ике айдан аны 25 процентка кадәр кыскарттылар. Хәзер сезон бетәргә ике атна алдан аларны ябып куйдылар. Тывада да шул ук хәл булды. Спектакльләргә карата шундый кырыс режим булдыру аларга юлга акча эшләргә мөмкинлек бирмәде, ә бюджет акчасы фестивальләргә йөрүгә тотыла алмый, — диде Нияз Игъламов «Эхо Москвы» радиосына.

Ничек кенә булмасын, фестиваль уңышлы төстә узып китте — төрки халыклар очрашты, бер-берсен карады, үзләрен күрсәтте. Бүген дөньякүләм масштабта караганда, төрки халыкларны мәдәни яктан берләштерә торган тагын нинди шундый чара бар? Андый чара юк.

2010 елда Төрки дәүләтләрнең X саммитында һәр елны Төрки дөньяның мәдәни башкаласын билгеләү турында карар кабул ителгән иде. Иң беренче шундый шәһәр итеп 2012 елда Астана билгеләнде. Анда «Шабыт» Халыкара иҗади яшьләр фестивале уздырылды. Казакъстанда шул 2012 елда хәтта мәктәп укучылары да «Астана — төрки мәдәни башкала» темасына иншалар язды.

2013 елда Төрки мәдәни башкала итеп Искешәһәрне билгеләделәр. Шул елны иң беренче тапкыр, Искешәһәрдә, бик зур масштабларда, «Türkvizyon» эстрада җырлары бәйгесе үтте. Шуннан соң, төрки мәдәни башкала статусы Казанга тапшырылды.

Татарстан бу эшкә бик җаваплы карады. Икенче «Türkvizyon» 2014 елда Казанның «Татнефть Арена»сында булды, ул чара халыкара телеканаллардан трансляцияләнде. Шул ук 2014 елда Казанда 3-5 октябрьдә «Төрки дөнья» Халыкара музыка фестивале беренче тапкыр уздырылды. Ул Татарстан Композиторлар берлегенең 75 еллыгына һәм TÜRKSOY оешмасының 20 еллыгына багышланган чара булды. Киләчәктә башка төрки өлкәләрдә яки дәүләтләрдә оештырылырга тиеш иде, әмма булмады.

Казанда «Türkvizyon» да, «Төрки дөнья» музыка фестивале дә узганга, моның дәвамлы булу мөмкинлеген һәм төрки дөньяның берләшү ихтималын күргәнгәме, ул вакытта Русия Мәдәният министры Владимир Мединский Алтай, Башкортстан, Саха, Татарстан, Тыва, Хакасия республикаларына TÜRKSOY белән араларны өзәргә кушып телеграмнар юллады. Әлбәттә, Русия белән Төркия арасында очкыч низагы бар иде, әмма мәдәни өлкәгә бу очкыч бер канатын да тыкмаганга, аны сылтау гына дип күзалларга да мөмкин.

2015 елдан соң «Türkvizyon» да тукталды. Биш ел туктап торгач, аны 2020 елда онлайн форматта үткәреп маташтылар. Быелның декабрендә ул Азәрбайҗанның Шуша шәһәрендә узарга тиеш, әмма пандемия белән бәйле вазгыятьтә бу да тәгаен билгеле түгел.

«Төрки дөнья» дигән исем астында Халыкара фән һәм мәдәният фестивале, этномәдәни фестивальләр ара-тирә башка төбәкләрдә дә булып торды, әмма бу чаралар да бер-ике тапкырдан артык узмады.

Аның каравы, Русия думасы депутаты Илдар Гыйлметдинов булышлыгында, «Идел» яшьләр берлеге Казанда берничә ел рәттән «Төрки яшьләр фестивале»н уздырырга тырышып карады. Әмма берлекнең ул вакыттагы җитәкчесе Ләйсән Сафина җитәкчелегендә узган фестиваль масштаблы чарага әйләнә алмады. Ул «Идел»дән киткәч тә масштаблар үзгәрмәде. Башка төрки дәүләтләр дә бу чарага җитди кызыксыну белдермәде, чөнки ул алар тарафыннан Төркиядә даими уздырылучы Төрки яшьләр берлеге корылтаена көндәш буларак бәяләнде.

Кыскасы, менә инде алты ел Казанда яки Русиянең башка төрки төбәкләрендә TÜRKSOY оештырырга мөмкин булган, төрки халыкларны берләштерердәй чаралар узмый .

TÜRKSOYның Татарстандагы вәкиле Лилия Саттарова Азатлыкка әйтүенчә, Русиядәге төрки төбәкләр белән хезмәттәшлек әлегә кадәр торгызылмаган.

— Элемтәләрне өзеп була ул, ә менә яңарту һәм элекке хәленә кайтару бик кыен. Хезмәттәшлек кайчан да булса торгызылырмы — белмим. Русиянең алты төрки республикасыннан берсе дә бүген TÜRKSOY белән рәсми төстә эш алып бармый. Татарстан хезмәттәшлекне торгызу инициативасы белдергән иде, тик хәзер бу эшләр Русиянең Тышкы эшләр министрлыгы аша башкарыла, аларның рөхсәте кирәк. Әлбәттә, TÜRKSOYда аерым шәхесләрнең контактлары бар, язучылар, җырчылар яки башка җәмәгать эшлеклеләре белән эш алып барыла, әмма рәсми рәвештә эшләр башкарылмый һәм бу бик аяныч, — диде Саттарова.

«Сираҗи сүзе» газеты баш мөхәррире Искәндәр Сираҗи фикеренчә, TÜRKSOY белән араларны өзү төрки дөньяны таркату максатыннан эшләнгән һәм бу максатка ирешелгән дә.

— TÜRKSOY белән араларны өзүнең тамырында төрки дөньяны бераз гына таркату процессы ята иде, ә очкыч шуңа сылтау гына булды. Татарстанга TÜRKSOY белән хезмәттәшлекне тыярга дигән сүз булмады, ә аның әгъзалар составыннан чыгарга киңәш кенә бирелде. Мин Татарстанны ул составтан чыкмас дип уйлаган идем, әмма безнекеләр, өстән кушкач, җырлый-бии тиз генә чыктылар.

Канун нигезендә Русия Мәдәният министрлыгы безнең министрлыкка ниндидер иҗтимагый оешма белән хезмәттәшлекне тыя алмый. Ул экстремистик оешма түгел, бернинди канун бозмаган, мәхкәмә тарафыннан сәяси-оппозиция көчләре туплый торган оешма буларак та теркәлмәгән. Кодрәтләреннән килсә, алар «Нәүрүз» фестивален дә тыяр иде, әмма хәзер бөтенесен дә тыеп куйсаң, моның татарларга гына түгел, төрки дөньяга һәм аерым төркем халыкларга каршы алып барылган эшчәнлек икәне ачык күренәчәк. Русия төрки халыкларга каршы эш алып бара, дип бөтен дөньяга кычкырырга мөмкинлек бирәчәк, — диде Искәндәр Сираҗи.

Аның фикеренчә, киләсе елга «Нәүрүз» Халыкара театр фестиваленең форум өлешен алып баруда каршылыклар да булырга мөмкин һәм ул мәгариф эшчәнлеге турындагы яңа канунга бәйле булуы бар.

— Мәгариф эшчәнлеге турында яңа канун кабул иттеләр бит. Төрле сәяси фондлар, дини, милли оешмалар, шул исәптән безнең төрки халыкларның җыелышып, үзара саклану формалары турында сөйләшү, фикер алышуына чик куелды. Бәйләнергә теләсәләр, менә шуңа тотыначаклар, без моны игътибарга алырга һәм дөньяга ишеттерергә тиеш булабыз, — диде Сираҗи.

«Бүген төрки халыкларны берләштерү өчен нинди чаралар җитми», дигән сорауга ул, «Төрки кино фестивале» һәм «Төрки классик музыка фестивале» җитми, дип җаваплады. Төрки кинофестивален башлап карадылар, ләкин ул ике тапкыр узды да туктады, аны яңартырга кирәк. Тик ул чараларны оештыру өчен җирлек булуы мөһим, ә Татарстанның төрки юнәлештәге киносы юк. Классик музыка үссен өчен дә җирлек җитми.

— Ни өчен бүген «Нәүрүз»дән башка төрки чаралар үсеп китә алмый? Чөнки һәр эш ниндидер ихтыяҗдан һәм кирәклегеннән чыгып оештырылган булырга тиеш. Акча юу, акча эшләү өчен генә түгел. Менә бу «Нәүрүз» фестивале 1998 елда оештырылганда, республиканы таныту, күрсәтү, аның Русиядә төрки республикалар арасында иң көчлесе һәм алдынгысы, әйдәп баручысы икәнен күрсәтү өчен сәяси, сәнгати-мәдәни ихтыяҗ бар иде. Шул ихтыяҗлардан чыгып, аның нигезе нык булды. Ә менә грантлар алып эшләү өчен генә башкарылганга төрки яшьләр фестивале, җырлыйк-биик әле кебек фестивальләр яшәп китә алмый. Менә безгә Русиядә төп мөселман республикасы, һәм дини, һәм толерант, һәм дөньви төбәк икәнебезне күрсәтү өчен Мөселман киносы фестивале кирәк иде. Ул барып чыкты. Чеченнар да эшләп карады аны, әмма дәвамлы итә алмадылар.

Бүген төрки халыкларны берләштерү өчен Төрки кинофестиваль, Төрки классик музыка фестивале җитми. Ләкин татарның нәкъ менә төрки юнәлештәге үз киносы булмау сәбәпле, без моны оештыра алмыйбыз. Классик музыка да ул дәрәҗәдә үсмәгән, чөнки аны үстерү өчен җирлек җитми. Бу өлкәләрнең барысын да бер Татарстан гына колачлап алып бара алмый. Без менә театр өлкәсен алып бара алабыз, чөнки төрки халыклар арасында театр өлкәсендә иң алга киткән халык – ул татарлар. Бездән соң башкортларны куярга буладыр. Ә менә эстрада өлкәсендә Төркия, Казакъстан, хәтта Азәрбайҗан әле әйдәп баручы була ала. Һәр төбәк үз җирлегендә югары дәрәҗәдә үскән өлкәне алып, шуны төрки халыклар арасында таратучы, шул өлкәдә әйдәп баручы була ала, — диде Сираҗи.

«Нәүрүз» фестивале беренче тапкыр 1989 елда СССР Театр хезмәткәрләре берлеге карары белән Алмата шәһәрендә үткәрелә. СССР таркалганнан соң биш ел оештырылмый тора. 1998 елда Татарстан инициативасы белән фестиваль кабат уздырыла башлый. Башта ул дүрт елга бер тапкыр уза, 2009 елдан ике елга бер мәртәбә үтә. Төрки халыкларда театр үсешен алга сөрү өчен, актер һәм режиссерлык осталыгына укыту, тәҗрибә уртаклашу, мастер-класс, семинарларны күздә тоткан форум да оеша. Шулай итеп, так елларда – фестиваль, ә җөп елларда форум үткәрү гадәткә керә. Узган елны театрлар онлайн режимда гына форум уздырса, быел спектакльләр Казан сәхнәсенә кайтты.

azatliq.org

Просмотров: 477

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>